Extra informatie

The fragmentization of youth (artikel Trouw)

Doe het zelf-religie / Jongeren surfen langs religies
door Eveline Brandt

Jongeren willen nergens meer bij horen: ze zijn ’uniek’ door te shoppen in allerlei subculturen. Ook hun strikt persoonlijke ’doe-het-zelfreligie’ knutselen zij op die manier in elkaar.
Soms doen ze het in de natuur, soms in bed of zelfs op de fiets: het is een soort ’draagbaar gebed’, zegt cultuurpsycholoog Maerten Prins. Nederlandse jongeren, die het sterkst ontkerkelijkt zijn van alle Europese jongeren, bidden massaal. Dat blijkt uit het onderzoek waar Prins volgende week op promoveert.

Zevenhonderd jongeren (rond de 20 jaar) door heel Nederland heeft hij bevraagd: zo’n tachtig procent blijkt zich regelmatig te bezinnen. Ze ’bidden’ niet per se tot (een) God; ze bidden volgens hun eigen opvattingen en op hun eigen manier.
Soms nog volgens katholiek of gereformeerd gebruik, maar een grote groep bidt ’op een meer psychologische wijze’, zegt Prins. ,,Als een soort zelf-therapie: omwille van reflectie, om balans te vinden of te houden in hun leven. Als er iets vervelends is gebeurd, zoals ziekte in de familie, zoeken ze zo naar kracht. Die psychologische basis zat in alle gebeden in mijn onderzoek. Soms is het meer meditatie, om zelf sterker te worden, om de dingen op een rijtje te krijgen.”
’Doe-het-zelfreligie’ noemt Prins dit, die in zijn proefschrift beschrijft hoe adolescenten proberen een coherente identiteit op te bouwen (en hoe moeilijk dat is) in de geïndividualiseerde en gefragmentariseerde samenleving. Jongeren blijken heel vaak een persoonlijk raamwerk van zingeving te construeren door te ’shoppen’ bij verschillende religies, bij astrologie, geloof in reïncarnatie en in tarot.

Het past precies in de wijze waarop zij ook verder door het leven ’surfen’ en van alle stijlen díe kiezen die hen het meest aanspreken. ,,Jongeren willen zich niet vastleggen op één groep”, zegt Prins. ,,Ze nemen wel dingen over uit subculturen als metal, punk of hiphop, maar ze rekenen zichzelf tot meerdere groepen. De groepsculturen die je eind jaren tachtig nog zag zijn versplinterd. Zelfs de jeugdcultuur is dus gefragmentariseerd.”

De ’stijlsurfers’ sprokkelen ieder hun unieke pakket bij elkaar, zegt Prins, en willen expliciet niet bij een bepaalde cultuur horen. ,,Zelfs de jongen met de hanenkam en kistjes aan zijn voeten, die van punkmuziek houdt en punkconcerten bezoekt, zegt dat hij geen punk is. Hij is Piet.”
Prins zegt ’heel veel bewondering’ te hebben voor jongeren. ,,Ze doen het toch maar mooi. Er zijn nauwelijks meer handreikingen of vaste kaders. Het ligt niet meer vast bij je geboorte welke kant je opgaat. Je kunt heel veel kiezen, en je moet dat helemaal zelf doen. Je ouders kunnen je ook niet helpen met kiezen; die kunnen het ook allemaal niet meer bijhouden.”
Het antwoord van jongeren daarop luidt: samen uniek blijven. ,,Ze zijn allemaal anders, maar daarin zijn ze hetzelfde.

Bron: Trouw 18-03-2006

>> Reageer


Kort verslag over onderzoek "Waar moeten ze het zoeken?"

(Najaar 2003:
Waar moeten ze het zoeken? KASKI-onderzoek in opdracht van Zinweb, IKON en Trouw)

Hoe ziet de religieuze denkwereld van jonge volwassenen eruit? En waar halen ze hun inspiratie vandaan? Met deze vragen ging onderzoeksbureau Kaski op pad. De meeste twintigers en dertigers blijken zich amper druk te maken om geloof en zinvragen. En wie dat wel doet, wil zich beslist niet binden. Maar de honger naar religieus getinte rituelen is enorm.

Voor wie dacht dat de secularisatie over haar hoogtepunt heen was, moet het even slikken zijn.

Tweederde van alle twintigers beschouwt zichzelf als onkerkelijk. Bij de dertigers is dat nog 53 procent. Van de twintigers gelooft 44 procent in God, tegen 63 procent van de dertigers. Bij een dikke meerderheid staat religie hoe dan ook niet erg hoog op de verlanglijst. Van de twintigers houdt bijna tweederde zich amper bezig met het geloof en de zin van het leven. Bij de dertigers is die groep non-zoekers nauwelijks kleiner.

Dat blijkt uit het onderzoek 'Waar moeten ze het zoeken?' naar religie en zingeving onder jonge volwassenen, uitgevoerd door het Kaski - in opdracht van Ikon, Trouw en ZinWeb. In totaal kregen 404 mensen tussen 18 en 40 jaar een vragenlijst voorgelegd.

"Het valt mij eigenlijk nóg mee'', zegt de Amsterdamse doopsgezinde predikant Henk Leegte laconiek. "Eenderde kerklid is meer dan ik had verwacht.''

Opmerkelijk: 63 procent van de twintigers die zichzelf wél als kerklid beschouwen, zegt de kerk óók 'niet veel'. En curieus genoeg antwoordt maar krap de helft (53 procent) van de jonge kerkleden volmondig ja op de uitspraak 'Ik wil horen bij een groep mensen met dezelfde godsdienst/levensovertuiging'.

"Dat beeld herken ik enorm'', zegt Henk Leegte. "Ik heb zestig jonge mensen op mijn bijbelcursus voor nitwits. En een wachtlijst. Daar komen vooral dertigers op af. Die zijn heel actief, sommigen zie ik vaker in het gebouw dan mijn eigen gemeenteleden. Maar als je vraagt: zijn jullie christen? - dan valt er een stilte. Dat is heel erg van deze tijd: je wel inzetten, maar je niet vastleggen. Laat staan je laten dopen of belijdenis doen.''

Volgens Hans Alma, hoogleraar godsdienstpsychologie in Leiden, bevestigt het Kaski-onderzoek 'wat al langer zichtbaar is'. "Je ziet dat jonge mensen zoeken en twijfelen, dat ze nieuwsgierig zijn naar religie, er zich niet meer tegen afzetten. Ze lezen er graag boeken over, ze willen erover praten. Maar dat is toch een anderssoortige belangstelling dan waarop de kerken hopen. Mensen willen best een weekendje naar een klooster, dat vertaalt zich niet in het lidmaatschap van de rooms-katholieke kerk. Je ziet het hier in Leiden ook. Vergelijkende godsdienstwetenschap is heel populair onder studenten. Nog maar een enkeling kiest voor de klassieke theologie.''

>> Reageer


Religie bij 20-ers en 30-ers

Trouw, Zinweb en de IKON lieten door het KASKI een life-style onderzoek uitvoeren naar cultuur, religie en tradities onder twintigers en dertigers. IKON llive ging hierop in. (uitzending van 21 dec.2003) Te gast was onder andere de scriba van de Samen op Weg-kerken Bas Plaisier. Hij gaat in op de vraag of de kerk als vindplaats voor spiritualiteit nog steeds perspectieven biedt aan jongeren. Hier volgen een aantal van zijn uitspraken.

"Het is verontrustend dat we als kerk kennelijk weinig te bieden hebben aan de jongeren waarop ze zeggen: 'Hé daar is wat te vinden'."

"Geloven is iets dat je overkomt. Het is iets persoonlijks waarvoor je een keuze moet maken. Je hebt daarbij wel leiding nodig om je te kunnen verdiepen. De kerk en of de bijbel bieden die mogelijkheden. Gelukkig kan over die ‘persoonlijke keus’ veel beter dan vroeger open gepraat worden."

"Belangrijkste is niet het voortbestaan van de kerk zelf. Maar het is een beetje simplistisch te stellen dat als de kerk niet zou bestaan, de christelijke traditie vanzelf zou doorgaan. Het instituut is nodig om in vrijheid een keuze te kunnen maken. Om in alle ruimte je eigen ontmoeting met God gestalte te geven."

Ga hier naar de t.v.-uitzending.

>> Reageer